Paardenkliniek De Raaphorst

Maagzweren bij paarden

Maagzweren zijn een regelmatig voorkomend probleem bij paarden. De symptomen van maagzweren zijn niet altijd even duidelijk merkbaar en variëren van  verminderd presteren, kribbebijten en vermageren tot koliek. Ook kunnen maagzweren minder voor de hand liggende klachten veroorzaken zoals staken met het rijden en pijn bij het aansingelen. Daarom ligt de diagnose niet altijd direct voor de hand en komen maagzweren veel meer voor dan men denkt. Zo heeft onderzoek aangetoond dat meer dan 70% van de renpaarden en endurance paarden tijdens competities in meer of mindere mate maagzweren hebben.

De maag van het paard

De maag vormt eigenlijk het startpunt van het darmkanaal van het paard. Voedsel gemend met speeksel wordt via de slokdarm aangevoerd naar de maag. De slokdarm is onder een vrij steile hoek geïmplanteerd op de maag. Dit in combinatie met een sterke sluitspier maakt dat de doorgang van de slokdarm naar de maag functioneert als een soort ventiel. Dit voorkomt dat de maaginhoud niet zomaar slokdarm in kan lopen, dat kan alleen als er veel druk staat op de maag. Hierdoor kunnen paarden ook niet overgeven en lopen paarden met zeer ernstige koliek het risico op het scheuren van de maag.

De anatomie van de maag van het paard

De maag bestaat uit twee delen, het bovenste deel is bekleed met een laagje verhoornde cellen. Dit deel van de maagwand kan slecht tegen maagzuur, als het lang in contact staat met hele zure maaginhoud dan kunnen er maagzweren ontstaan. Het onderste gedeelte bestaat uit slijmvlies,  dit wordt beschermd door een laagje slijm. Tevens wordt onderin de maag het maagzuur geproduceerd. Tussen het verhoornde deel van van de maagwand en het slijmvlies onderin de maag zit een duidelijke overgang, deze wordt ook wel de margo plicatus genoemd.

De anatomie van de maag

De anatomie van de maag

Maagzweer net boven de margo plicatus

Maagzweer net boven de margo plicatus.

Doordat het voedsel en speeksel aan de bovenkant in de maag terecht komen en het maagzuur onderin geproduceerd wordt ontstaat er een verloop in de zuurgraad van de maag. Onderin de maag kan de pH wel 1,5 zijn terwijl  de pH bovenin de maag  normaal gesproken vrij neutraal (pH 7) is. Het bovenste deel van de maagwand staat normaal gesproken dus ook niet in direct contact met het maagzuur.

Symptomen van maagzweren bij paarden

Maagzweren hebben lang niet altijd een heel specifiek beeld. Ze geven vaak vage klachten zoals wat minder eetlust, gewichtsverlies en een doffere vacht. Meer specifieke klachten voor maagzweren zijn pijn bij aansingelen, veel gapen en (regelmatig) koliek. Vaak zien we ook dat paarden met maagzweren minder presteren en vaker wat narrig zijn. Ook weten we dat er een relatie is tussen luchtzuigen en maagzweren. Of dat het kribbebijten een uiting is van ongemak of dat het kribbebijten bijdraagt aan het ontwikkelen van maagzweren is echter nog niet duidelijk.

Het moeilijke van maagzweren is  dat elk paard anders reageert. Sommige paarden hebben duidelijke klachten en die blijken maar enkele kleine maagzweren te hebben. Terwijl andere paarden veel of hele grote zweren hebben maar eigenlijk relatief weinig symptomen vertonen. Daarom is het belangrijk om bij de verdenking op maagzweren het paard hierop te laten onderzoeken.

Wat is een maagzweer bij mijn paard?

Een maagzweer is eigenlijk een beschadiging van de maagwand, meestal ten gevolge van het maagzuur. Tot enkele jaren geleden werd er gedacht dat alle maagzweren dezelfde ontstaanswijze hadden. Maar sinds enkele jaren weten we dat er twee type maagzweren zijn.

Maagzweren in het bovenste deel van de maag

Maagzweren in het bovenste deel  van de maag zien we het meest en zijn heel goed te behandelen. Deze maagzweren ontstaan vaak door een verkeerd rantsoen, lange periodes vasten of stress. Het onderliggende probleem is dat de zure maaginhoud onvoldoende gebufferd wordt  waardoor de maaginhoud bovenin de maag ook erg zuur wordt. Dit komt meestal doordat het rantsoen te weinig ruwvoer bevat. Bij het kauwen van ruwvoer wordt speeksel vrijgemaakt, de combinatie van het voer en speeksel heeft een bufferende werking op de maaginhoud. Deze maagzweren zijn meestal goed te behandelen met behulp van maagzuur remmers en aanpassingen in het rantsoen en management.

Maagzweren

Maagzweer in het verhoornde gedeelte van de maag.

De overgang van slijmvlies naar het verhoornde deel van de maag met maagzweren

Maagulcera net boven de margo plicatus.

Maagzweren in het onderste gedeelte van de maag

Maagzweren in het onderste gedeelte van de maag zien we wat minder vaak en zijn moeilijker om te behandelen. Ondanks wetenschappelijk onderzoek weten we  eigenlijk nog niet goed waarom  deze maagzweren ontstaan. Bij mensen komen vergelijkbare maagzweren voor, deze zijn veelal het gevolg van medicijn gebruik of een bacteriële infectie van de maagwand. Bij paarden is wel uit onderzoek gebleken dat bacteriën geen grote rol spelen in het ontstaan. Ook hebben veel paarden met dit type maagzweren geen medicijnen gebruikt die dit kunnen veroorzaken. Wat de achterliggende oorzaak is voor het ontstaan van deze zweren is dus nog niet bekend. Overigens is bij 30% van de maagzweren bij mensen de oorzaak ook niet bekend. Dit maakt dat deze maagzweren vaak lastiger te behandelen zijn en een langdurige behandeling vergen.

maagzweer onderin

Maagzweer in het onderste gedeelte van de maag.

Een maagzweer in het slijmvlies gedeelte

Maagzweer in het slijmvlies gedeelte van de maag.

Hoe weet ik of mijn paard een maagzweer heeft?

De diagnose is alleen te stellen door middel van een maagscopie. Bij een maagscopie gaan we met een 3 meter lange endoscoop, een  soort slang met een camera in het uiteinde, de maag van binnen bekijken. Bij sommige paarden is het zelfs mogelijk een klein stukje in de dunne darm te kijken. Lees hier meer over hoe een maagscopie uitgevoerd wordt.

Behandeling van maagzweren bij het paard

De behandeling van maagzweren bestaat meestal uit het geven van een middel dat de maagzuur productie remt. Soms wordt dit ook gecombineerd met een supplement wat een bufferende werking heeft op het maagzuur en de maagwand beschermt.

Het belang van een gebalanceerd rantsoen bij maagzweren

Zoals al eerder aangegeven ontstaan maagzweren bovenin de maag vaak door een verkeerd rantsoen. Het is voor de behandeling belangrijk om ook kritisch naar het rantsoen te kijken. Het rantsoen moet bestaan uit voldoende ruwvoer en mag niet te veel krachtvoer bevatten. Als norm voor voldoende ruwvoer adviseren wij om minimaal 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof te voeren. Voor een paard van 600kg zou dat neerkomen op 9kg droge stof, dat komt in de praktijk neer op ongeveer 11kg droog hooi. Voordroog en kuilgras hebben een lager droge stof gehalte dus daar moet meer van gevoerd worden.

Ook is het van belang om de porties ruwvoer zoveel mogelijk verdeeld over de dag te geven zodat de paarden geen lange periodes zonder ruwvoer staan. Dit zorgt voor een vrij continue aanvoer van voedsel en speeksel naar de maag, dit heeft een bufferende werking op het maagzuur. Ook kan het soms noodzakelijk zijn om het krachtvoer te mengen met een ruwvoer zoals lucerne om het kauwen en daarmee de speekselafgifte te stimuleren. Welke aanpassingen er nodig zijn in het rantsoen en management zijn per geval verschillend, dit zullen we dus ook per patiënt bekijken. Voor meer informatie over voeding kunt ook op onze website terecht.

Zijn maagzweren te voorkomen bij paarden?

De preventie van maagzweren hangt nauw samen met het rantsoen en het (voer)management. Voor de preventie van maagzweren gelden dezelfde stelregels als bij de behandeling. Het rantsoen moet dus voldoende ruwvoer bevatten en zo goed mogelijk over de gehele dag verdeeld zijn. Meer informatie over voeding en maagzweren is ook op onze website te vinden. Voor vragen over voeding en de preventie van maagzweren kunt u contact met ons opnemen. We werken ook samen met een voedingsdeskundige, zij kan u advies op maat geven over allerlei voedingsgerelateerde problemen.

Altijd op de hoogte

Als u op de hoogte wilt blijven van nieuwe ontwikkelingen binnen de praktijk, nieuw geschreven artikelen of nieuw binnen de paarden(geneeskunde)wereld kunt u zich hier opgeven voor de nieuwsbrief.

  • Dit veld is voor validatie doeleinden en moet ongewijzigd blijven.